گشادی واژن بعد از زایمان طبیعی یکی از دغدغه های شایع میان زنانی است که فرزند خود را از طریق زایمان واژینال ( طبیعی ) به دنیا آورده اند. این تغییر معمولاً به صورت احساس شلی یا کاهش انعطاف عضلات واژن بروز می کند و در برخی موارد ممکن است با افت عملکرد جنسی یا احساس فشار در لگن همراه شود. از نظر علمی ، این پدیده در نتیجه کشش بیش از حد عضلات و بافت های حمایت کننده کف لگن در هنگام زایمان رخ می دهد و میزان آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
باید توجه داشت که گشادی واژن بعد از زایمان طبیعی یک وضعیت غیرقابل بازگشت برای همه زنان نیست. در اغلب موارد ، بدن زن در هفته ها و ماه های بعد از زایمان روند ترمیم طبیعی خود را طی می کند و قدرت عضلات به مرور به حالت قبل باز می گردد. با این حال ، در بعضی موارد ، به ویژه در زایمان های سخت ، چند قلویی یا زایمان های مکرر ، این بازیابی به طور کامل انجام نمی شود و ممکن است درمان های تکمیلی مورد نیاز باشد.
آیا زایمان طبیعی باعث گشادی واژن می شود؟
زایمان طبیعی به خودی خود باعث گشادی دائمی واژن نمی شود ، اما در طی فرایند زایمان فشار و کشش بسیار زیادی به عضلات و بافت های کف لگن وارد می گردد. این کشش به منظور ایجاد مسیر خروج جنین ضروری است ، اما در بعضی شرایط ممکن است منجر به پارگی ، شلی یا افت قدرت عضلانی شود. در نتیجه بلافاصله پس از زایمان بسیاری از زنان احساس می کنند واژن بازتر یا شل تر از قبل شده است. این احساس عمدتاً موقتی است و در بیشتر موارد طی چند هفته بهبود می یابد.
با این وجود ، در زنانی که زایمان های متعدد داشته اند یا زایمان پرتنش و طولانی را تجربه کرده اند ، احتمال باقی ماندن درجاتی از گشادی واژن بیشتر است. علاوه بر این ، عواملی مانند وزن بالای جنین ، استفاده از ابزارهای کمکی مانند فورسپس و آسیب شدید به پرینه می تواند اثرات پایدارتری ایجاد کند. بنابراین ، نمی توان گفت زایمان طبیعی همواره باعث گشادی واژن می شود ؛ بلکه کیفیت مراقبت ، روش زایمان و شرایط فردی مادر تعیین کننده میزان تغییرات خواهند بود.
ساختار واژن در هنگام زایمان طبیعی چه تغییراتی می کند؟
در طول زایمان طبیعی ، ساختار عضلانی و بافتی واژن دچار تغییرات قابل توجهی می شود. دیواره های واژن تحت تأثیر هورمون های بارداری نرم تر و کشسان تر می شوند تا بتوانند با عبور سر جنین هماهنگ شوند. عضلات پرینه و کف لگن نیز کشیده می شوند تا دهانه واژن باز شود. این تغییرات فیزیولوژیک برای تسهیل زایمان ضروری اند و در حالت طبیعی پس از زایمان به تدریج به وضعیت اولیه باز می گردند.
اما در بعضی زنان ، این روند برگشت کامل انجام نمی شود. عوامل متعددی مانند پارگی های عمقی ، بخیه های ناکافی یا ایجاد اسکار نامناسب می توانند باعث باقی ماندن درجاتی از گشادی واژن شوند. همچنین در سنین بالاتر به دلیل کاهش میزان الاستین و کلاژن در بافت ها ، خاصیت ارتجاعی واژن کمتر شده و احتمال ماندگاری شلی افزایش می یابد. بنابراین تغییرات ساختاری واژن حین زایمان طبیعی امری طبیعی است ولی شدت و برگشت پذیری آن به شرایط فردی و نحوه ترمیم بافتی پس از زایمان بستگی دارد.
علائم گشادی واژن و زایمان
مهم ترین علامت گشادی واژن بعد از زایمان طبیعی احساس کاهش قدرت یا سفتی در واژن است. بیماران معمولاً از کاهش احساس در هنگام رابطه جنسی یا صدای عبور هوا (اصطلاحاً فلتوس واژینال) شکایت دارند. برخی نیز احساس می کنند کنترل عضلات ناحیه را به خوبی سابق ندارند. این تغییرات به طور مستقیم با ضعف عضلات کف لگن وکاهش مقاومت بافتی ناحیه واژن مرتبط است.
در کنار این علائم ، ممکن است نشانه های دیگری نیز مشاهده شود مانند بی اختیاری ادرار در هنگام عطسه یا خنده ، احساس سنگینی در لگن ، یا افتادگی خفیف اندام های لگنی. وجود این علائم نشان دهنده آسیب یا کارکرد نامناسب عضلات حمایت کننده لگن است. البته تمام زنان پس از زایمان دچار علائم شدید نمی شوند و در بسیاری از موارد ، تغییرات موقتی هستند و با تمرین های صحیح و مراقبت مناسب بهبود پیدا می کنند.
عوامل گشادی واژن در اثر زایمان طبیعی
عوامل متعددی در ایجاد گشادی واژن بعد از زایمان طبیعی نقش دارند. یکی از مهم ترین عوامل ، تعداد زایمان های واژینال است. هر بار زایمان فشار مکانیکی جدیدی بر بافت های کف لگن وارد می کند و اگر فواصل بین بارداری ها کوتاه باشد ، فرصت کافی برای ترمیم کامل عضلات فراهم نمی شود. وزن و اندازه جنین نیز بسیار مهم است ؛ نوزادان با وزن بالا یا دور سر بزرگ تر احتمال بیشتری برای ایجاد آسیب به ساختارهای واژینال دارند.
عوامل دیگر شامل نحوه زایمان ، وضعیت پرینه در حین خروج نوزاد ، استفاده از ابزارهای کمکی و وجود پارگی یا اپیزیوتومی های عمیق است. همچنین افزایش سن مادر ، ضعف بافتی ذاتی ، چاقی مفرط و بیماری هایی مانند یبوست مزمن یا سرفه های طولانی مدت می توانند خطر گشادی واژن را افزایش دهند. در واقع ترکیب فشار حین زایمان و فاکتورهای زمینه ای سبب می شود عضلات کف لگن استقامت لازم را از دست داده و واژن بازتر و شل تر دیده شود.
هزینه ترمیم واژن بعد از زایمان طبیعی
هزینه ترمیم گشادی واژن بعد از زایمان طبیعی بسته به نوع روش درمان ، گستردگی آسیب و مرکز درمانی متفاوت است. در موارد خفیف که تنها با تمرینات تقویتی و فیزیوتراپی تخصصی کف لگن قابل درمان است ، هزینه ها نسبتا پایین و محدود به جلسات مشاوره و تمرین هستند. اما در روش های غیر تهاجمی مانند لیزر یا رادیوفرکوئنسی هزینه هر جلسه معمولاً بر اساس نوع دستگاه و نیاز بیمار تعیین می شود و ممکن است چند جلسه درمانی نیاز باشد.
در شرایط شدیدتر ، وقتی که افتادگی یا گشادی قابل توجه وجود دارد ، گزینه جراحی ترمیمی واژن (واژینوپلاستی) مطرح می شود. هزینه این جراحی به مهارت جراح ، نوع بیهوشی ، محل جراحی (مطب یا بیمارستان) و میزان ترمیم مورد نیاز بستگی دارد. لازم است بیماران پیش از تصمیم گیری حتماً توسط متخصص زنان و زایمان معاینه شوند تا بهترین روش متناسب با وضعیت آنها انتخاب گردد. هدف از درمان تنها بهبود زیبایی نیست ، بلکه بازگرداندن عملکرد طبیعی عضلات کف لگن و افزایش رضایت جنسی است.
جمع بندی
گشادی واژن بعد از زایمان طبیعی یک فرآیند پیچیده اما قابل درمان است که بیشتر ناشی از تغییرات عضلانی و بافتی در کف لگن می باشد. اگرچه این تغییرات در بسیاری از زنان موقتی هستند ، در مواردی می توانند عملکرد طبیعی لگن و رابطه جنسی را مختل کنند. تشخیص دقیق علت و انتخاب روش مناسب درمانی ؛ از تمرینات تقویتی تا مداخلات جراحی ؛ زیر نظر متخصص زنان و زایمان بهترین نتایج را به همراه دارد.
