اندومتریوز

اندومتریوز یک بیماری مزمن است که در آن بافتی مشابه به پوشش داخلی رحم (اندومتر) در خارج از رحم رشد می‌کند. این بافت غیرطبیعی ممکن است در نواحی مختلف بدن مثل تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ و سایر قسمت‌های لگن رشد کند. بافت اندومتریال، به همان صورت که در رحم در طی دوره‌های قاعدگی ریزش می‌کند، در این نواحی هم واکنش نشان می‌دهد و در نتیجه باعث التهاب، درد و حتی چسبندگی در ارگان‌های مجاور می‌شود. این بیماری یکی از علل شایع ناباروری و دردهای مزمن لگنی در زنان است.

 علائم اندومتریوز

علائم این مشکل بسته به شدت و محل رشد بافت‌های غیرطبیعی متفاوت است. برخی از شایع‌ترین علائم این بیماری شامل موارد زیر است:

• درد شدید در ناحیه لگن: این درد می‌تواند به خصوص در طی دوره‌های قاعدگی تشدید شود و حتی به نواحی دیگر بدن مانند کمر و پاها گسترش یابد.
• قاعدگی‌های دردناک و غیرعادی: قاعدگی‌های شدید و طولانی از علائم رایج است.
• درد در هنگام رابطه جنسی: بسیاری از زنان مبتلا به اندومتریوز در حین یا پس از رابطه جنسی درد تجربه می‌کنند.
• ناباروری: این بیماری می‌تواند باعث ایجاد چسبندگی و اختلال در عملکرد تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ شود، که منجر به مشکلات ناباروری می‌گردد.
• مشکلات گوارشی: برخی از زنان با این بیماری ممکن است علائمی مثل نفخ، اسهال، یبوست یا حالت تهوع داشته باشند، به ویژه در دوره‌های قاعدگی.

علت بروز اندومتریوز

علت دقیق بروز این مشکل هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما برخی تئوری‌ها به وجود دلایل زیر اشاره می‌کنند:

برگشت خون قاعدگی: یک نظریه مطرح این است که در برخی از زنان، بخشی از خون قاعدگی به جای خروج از بدن به عقب برگشته و از طریق لوله‌های فالوپ به سمت لگن حرکت می‌کند، جایی که سلول‌های اندومتریال در خارج از رحم رشد می‌کنند.

اختلالات سیستم ایمنی: برخی محققان معتقدند که ضعف سیستم ایمنی بدن می‌تواند به بروز اندومتریوز کمک کند، زیرا بدن قادر به شناسایی و از بین بردن سلول‌های نابه‌جا نیست.

عوامل ژنتیکی: این عارضه ممکن است به طور خانوادگی منتقل شود و زنانی که مادر یا خواهرانشان به این بیماری مبتلا هستند، احتمال بیشتری برای ابتلا دارند.

سلول‌های جنینی: در برخی موارد، سلول‌های جنینی که به طور طبیعی در مراحل اولیه رشد تبدیل به اندومتر می‌شوند، ممکن است در خارج از رحم به اشتباه رشد کنند.

 انواع اندومتریوز

این بیماری می‌تواند به سه نوع اصلی تقسیم شود:

نوع سطحی

بافت‌های اندومتریال در سطح بیرونی رحم و ارگان‌های لگنی رشد می‌کنند. این نوع شایع‌تر است و معمولاً علائم خفیف‌تری دارد.

اندومتریوم یا کیست‌های شکلاتی

در این نوع، کیست‌هایی پر از خون قدیمی در تخمدان‌ها شکل می‌گیرد که ممکن است درد شدید و مشکلات ناباروری ایجاد کند.

نوع عمقی

در این نوع، بافت‌های اندومتریال به صورت عمقی‌تر به ارگان‌های لگنی مانند دیواره مثانه یا روده‌ها نفوذ می‌کنند و باعث درد شدید و عوارض جدی می‌شوند.

 فاکتورهای خطر اندومتریوز

برخی از فاکتورهایی که می‌توانند خطر بروز این بیماری را افزایش دهند، شامل موارد زیر است:

• سابقه خانوادگی: زنانی که اعضای خانواده‌شان به اندومتریوز مبتلا هستند، احتمال بیشتری برای ابتلا دارند.
• شروع قاعدگی در سنین پایین: زنانی که در سنین خیلی پایین قاعدگی را تجربه می‌کنند، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.
• قاعدگی‌های سنگین و طولانی: خونریزی شدید و دوره‌های طولانی قاعدگی می‌توانند از عوامل خطرزا باشند.
• عدم بارداری: زنانی که تاکنون بارداری نداشته‌اند، نسبت به زنانی که سابقه بارداری دارند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند.

 نحوه تشخیص صحیح بیماری اندومتریوز

تشخیص این مشکل اغلب با استفاده از روش‌های مختلفی انجام می‌شود:

1. بررسی علائم و معاینه بالینی: بهترین متخصص زنان و زایمان تهران با توجه به شرح حال بیمار و معاینه لگنی، ممکن است به وجود این عارضه مشکوک شود.
2. تصویربرداری: سونوگرافی و MRI از ابزارهای مهم در تشخیص اندومتریوز هستند که به کمک آن‌ها می‌توان کیست‌ها و ضایعات احتمالی را مشاهده کرد.
3. لاپاراسکوپی: دقیق‌ترین روش تشخیص لاپاراسکوپی است که در آن پزشک با استفاده از یک دوربین کوچک داخل شکم را معاینه و مستقیماً ضایعات اندومتریال را مشاهده می‌کند.

 آیا اندومتریوز درمان دارد؟

این مشکل، یک بیماری مزمن است و هنوز درمان قطعی برای آن وجود ندارد، اما می‌توان علائم آن را کنترل کرد و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید. درمان‌های رایج شامل:

• داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی: این داروها برای کاهش درد و التهاب استفاده می‌شوند.
• هورمون‌درمانی: داروهای هورمونی مانند قرص‌های ضد بارداری می‌توانند رشد بافت‌های اندومتریال را کاهش دهند.
• جراحی: در موارد شدید، پزشک ممکن است لاپاراسکوپی را برای برداشتن بافت‌های اضافی توصیه کند.

تاثیر اندومتریوز بر ضخامت دیواره رحم

ضخامت دیواره رحم یا اندومتر در زنان مبتلا به این بیماری ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد. بافت‌های اندومتریال که در خارج از رحم رشد می‌کنند می‌توانند باعث تغییراتی در ضخامت دیواره رحم شوند. این تغییرات معمولاً با درد و خونریزی‌های غیرطبیعی همراه است.

چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر شما علائمی مانند درد شدید لگنی، قاعدگی‌های نامنظم یا مشکلات ناباروری را تجربه می‌کنید، باید به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام اندومتریوز می‌تواند به کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک کند. همچنین اگر داروها و روش‌های درمانی موجود برای شما موثر نیستند یا علائم شما بدتر شده‌اند، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید