افتادگی رحم یک مشکل شایع در زنان است که ممکن است بر اثر ضعف عضلات حمایتی درونی و خارجی رحم ایجاد شود. این وضعیت ممکن است تأثیرات جدی بر روی کیفیت زندگی زنان داشته باشد و نیاز به درمان مشخص دارد. در این مقدمه، به بیان تعریف و علل افتادگی رحم، نشانهها، تأثیرات آن بر زندگی روزمره، و اهمیت تشخیص و درمان این مشکل خواهیم پرداخت.
کدام گروه افراد با مشکل افتادگی رحم روبرو میشوند؟
این اختلال بیشتر در زنانی رخ میدهد که:
- یک یا چند زایمان طبیعی را تجربه کردهاند.
- در دوران یائسگی قرار دارند.
- سوابق خانوادگی ابتلا به پرولاپس (افتادگی اندامهای تناسلی) دارند.
دوران یائسگی زمانی آغاز میشود که تخمدانها تولید هورمونهای سیکل قاعدگی را متوقف میکنند. اگر زن برای ۱۲ ماه متوالی دچار عادت ماهیانه نشده باشد، به عنوان ورود به دوران یائسگی شناخته میشود. یکی از این هورمونها که در دوران یائسگی تولید آن متوقف میشود، استروژن است. این هورمون نقش مهمی در تقویت عضلات لگن دارد و کمبود آن ممکن است باعث افتادگی رحم شود.
علائم افتادگی رحم چیست؟
هرچند در موارد افتادگی خفیف، علائم بهصورت آشکاری بروز نمیکنند، اما زمانی که رحم از موقعیت معمولی خود جدا میشود، میتواند فشار و نفوذ به سایر اندامهای لگنی نظیر مثانه یا روده را ایجاد کرده و علائم زیر را نشان دهد:
- احساس سنگینی یا فشار در ناحیه لگن
- درد در مناطق لگن، شکم یا کمر
- درد هنگام روابط جنسی
- نزدیک شدن رحم به دهانه واژن
- ابتلا به عفونتهای مکرر مثانه
- ترشحات غیرطبیعی و بیش از حد از واژن
- یبوست
- مشکلات در دفع ادرار از جمله بیاختیاری، تکرار یا فوریت در ادرار
- انجام فعالیتهایی نظیر ایستادن و پیادهروی به مدت طولانی میتواند علائم افتادگی را تشدید کند.
پس در صورت مشاهده هریک از علائم نام برده برای بررسی های بیشتر به یک متخصص زنان مراجعه کنید.
آیا از ایجاد افتادگی رحم می توان پیشگیری کرد؟
با رعایت برخی از کارها و اقدامات می توان خطر ابتلا به این مشکل را در خانم ها کاهش داد این موارد عبارتند از:
- انجام تمرینات مناسب آن هم به طور کاملا منظم و صحیح
- جلوگیری از ایجاد یبوست
- عدم مصرف سیگار چرا که باعث ایجاد سرفه شده و همین موضوع به عضلات لگن فشار می آورد.
- تعادل وزن
- عدم بلند کردن اجسام سنگین یا فعالیت هایی که به عضلات این ناحیه فشار می اورد.
- درمان سرفه های مزمن
- عدم ایستادن های طولانی مدت
درمان افتادگی رحم
برای درمان افتادگی رحم، گزینههای جراحی و غیرجراحی وجود دارد. ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی، مسیر درمانی شما را با توجه به شدت افتادگی، وضعیت عمومی سلامت، سن، و نیاز به فرزندآوری در آینده مشخص میکند. درمان به طور کلی برای اکثر افراد مؤثر است و گزینههای درمانی ممکن است عبارت باشند از:
روشهای درمانی غیرجراحی:
- ورزش:
تمرینات خاصی که به نام تمرینات کگل شناخته میشوند، میتوانند به تقویت عضلات کف لگن کمک کنند. این تمرینات ممکن است در موارد خفیف افتادگی رحم به عنوان تکمیلی یا درمان اصلی مؤثر باشند. برای انجام تمرینات کگل، ماهیچههای لگن را به گونهای تنظیم کنید که به نظر برسد که دارید ادرار را نگه میدارید. ماهیچهها را برای چند ثانیه تنظیم کرده و سپس رها کنید. این تمرین را ۱۰ بار تکرار کنید. میتوانید این تمرینات را در هر مکان و هر زمان (حداکثر چهار بار در روز) انجام دهید.
- پساری واژن:
پساری، وسیلهای لاستیکی یا پلاستیکی به شکل دونات است که در اطراف یا زیر قسمت تحتانی رحم (دهانه رحم) قرار میگیرد. این وسیله به نگهداشتن رحم و حفظ آن در مکان خود کمک میکند. ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی پساری را که باید به صورت منظم تمیز شود و قبل از روابط جنسی خارج شود، وارد و قرار میدهد.
- رژیم غذایی و سبک زندگی:
تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی شما میتواند در تسکین علائمی مانند یبوست مفید باشد. افزایش مصرف آب و فیبر ممکن است دفع مدفوع سفت را کاهش دهد. حفظ وزن مناسب برای تیپ بدنی شما نیز فشار کمتری بر عضلات لگن شما در حین ایستادن یا راه رفتن ایجاد میکند.
روشهای درمانی جراحی:
- درمان افتادگی رحم با هیسترکتومی:
در روش هیسترکتومی، رحم افتاده از طریق جراحی از بدن خارج میشود. این فرایند ممکن است به دو صورت، از طریق واژن (هیسترکتومی واژینال) یا از طریق برش در منطقه شکم (هیسترکتومی شکمی) انجام شود. انجام هیسترکتومی و برداشتن رحم به این معنی است که دیگر امکان بارداری وجود نخواهد داشت.
- ترمیم افتادگی بدون هیسترکتومی:
در این روش، رحم به موقعیت طبیعیاش بازمیگردانده میشود. با ترمیم رباطهای لگن و تقویت ساختار اولیه، رحم در موقعیت اصلیاش مستقر خواهد شد. این ترمیم میتواند به دو صورت انجام شود، از طریق واژن یا از طریق شکم، بسته به نیازها و شرایط جراحی.
آیا افتادگی رحم تأثیری بر نازایی دارد؟
بههرحال، درمان افتادگی رحم با جراحی برای زنانی که در آینده قصد بارداری دارند، توصیه نمیشود. با این حال، افتادگی رحم به تنهایی عامل نازایی نمیشود.
توجه داشته باشید که درمان افتادگی در مراحل ابتدایی آن، عوارض کمتری به همراه دارد؛ بنابراین، در صورت تشخیص هرگونه علائم، بهتر است به پزشک مراجعه کرده و بهموقع اقدامات لازم را انجام دهید. افتادگی رحم ممکن است با خونریزی واژن، مشکلات در دفع ادرار و مدفوع، و رابطه جنسی دردناک همراه باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت وجود انسداد یا مشکل در دفع ادرار یا مدفوع، و اگر افتادگی رحم شما در درجه ۴ قرار گرفته و از واژن بیرون آمده باشد، بهتر است بلافاصله به پزشک متخصص مراجعه کنید. همچنین، در صورت تجربه هر یک از علائم زیر، بهسرعت با پزشک خود تماس بگیرید:
- احساس یا مشاهده دهانه رحم در نزدیکی دهانه واژن
- احساس خروج چیزی از واژن
- ناراحتی مداوم هنگام ادرار یا دفع مدفوع
- درد کمر در حین راه رفتن، ادرار رفع، و دفع مدفوع
